
Αγνωστες πτυχές της προσέγγισης Αθήνας-Τελ Αβίβ που επιχειρεί η κυβέρνηση Παπανδρέου επισημαίνει ανάλυση στην ιστοσελίδα του Ισραηλινού Ινστιτούτου Σπουδών Εσωτερικής Ασφαλείας, στο ηλεκτρονικό τεύχος INSS -Insight No. 201-, που δημοσιεύτηκε στις 20 Αυγούστου 2010 και υπογράφεται από τον Eran Oded , διευθυντή του Ινστιτούτου, με τίτλο: «Αποτελεί η Ελλάδα στρατηγική εναλλακτική στην Τουρκία;»
Με αφετηρία την ανταλλαγή επισκέψεων σε Ισραήλ και Ελλάδα μεταξύ των Πρωθυπουργών των δυο χωρών, στο σύντομο χρονικό διάστημα του ενός μήνα, ο αναλυτής αναφέρει τα ακόλουθα :
“Με δυσκολία θα μπορούσε να ανακαλύψει κανείς ανάλογο προηγούμενο στην πρόσφατη ισραηλινή διπλωματική ιστορία, ανταλλαγής, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, επισκέψεων Πρωθυπουργών, που συμβαίνουν για πρώτη φορά.
Μέχρι σήμερα, το χαμηλό προφίλ των διμερών σχέσεων ταίριαζε στα συμφέροντα και της Ελλάδας και του Ισραήλ.
Σε εμφάνισή του στο Αραβικό Οικονομικό Φόρουμ στις 20 Μαΐου 2010, ο Γεώργιος Παπανδρέου τόνισε τη φιλία που έτρεφε ο πατέρας του, τότε Πρωθυπουργός, Ανδρέας Παπανδρέου, με πολλούς Άραβες ηγέτες, και μίλησε για την αλληλεγγύη του Ελληνικού λαού προς τα Αραβικά Έθνη. Όπως ο ίδιος δήλωσε: «το Ισραήλ, πρέπει να σεβαστεί τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Και φυσικά να προωθηθεί η Αραβική Πρωτοβουλία Ειρήνης. Οι υποχρεώσεις του οδικού χάρτη να εκπληρωθούν, να προχωρήσουν τα θεμελιώδη ζητήματα στη βάση της λύσης των δυο κρατών, σύμφωνα με τις γραμμές του 1967».
Υπάρχει μικρή πιθανότητα -συνεχίζει ο αναλυτής- η αναφορά στις γραμμές του 1967 να διέφυγε της προσοχής της ισραηλινής ομάδας, που προετοίμασε την επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού στο Ισραήλ, στα τέλη Ιουλίου και την επίσκεψη του Ισραηλινού Πρωθυπουργού στην Ελλάδα στις 16 και 17 Αυγούστου. Αλλά είναι πολύ πιθανό, ότι είχαν συγχρόνως υπόψη τους, κάτι καθόλου αμελητέο, σημαντικό στρατηγικό ζήτημα, τη ζημία, δηλαδή, που έχει προκαλέσει η επιδείνωση των σχέσεων Ισραήλ – Τουρκίας.
Η στροφή στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας που την οδηγεί πλησιέστερα του Ιράν, της Συρία, της Hamas και της Hizbollah σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στη στρατηγική ισορροπία και όχι μόνο από την ματιά του Ισραήλ.
Το Κάιρο, το Αμάν, η Βηρυτός και η Ραμάλα, βλέπουν, επίσης, αυτή τη μετατόπιση ως λόγο ανησυχίας, αν και ίσως μικρότερης βαρύτητας απ’ ότι το Ισραήλ. Η Αθήνα είναι σχεδόν βέβαιο, ότι επίσης ανησυχεί με την αλλαγή αυτή στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, καθώς επίσης για τις επιπτώσεις της αλλαγής στις εσωτερικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στην ίδια την Τουρκία.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αναπληρώσει εξ ολοκλήρου το κενό που προκλήθηκε από τη διατάραξη των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας. Η διάθεσή της να εγκρίνει τις ισραηλινές ασκήσεις της Πολεμικής Αεροπορίας στον εναέριό της χώρο αποτελεί σημαντικό βήμα και εν πολλοίς ισορροπεί την απώλεια της Τουρκίας ως εταίρου στις κοινές ασκήσεις. Εντούτοις, θα είναι δύσκολο να αναπληρωθεί η συνεργασία με την Τουρκία στον τομέα πληροφοριών. Επίσης, μέχρι σήμερα, η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών δεν έχει περιλάβει την Τουρκία στους στόχους συλλογής πληροφοριών. Οι αλλαγές στην Τουρκία θα απαιτήσουν αλλαγές στον προσανατολισμό των υπηρεσιών πληροφοριών του Ισραήλ.
Στα προηγούμενα έτη, το μέγεθος της Τουρκίας και η γεωπολιτική της θέση την έκαναν σημαντικό πελάτη για την αμυντική βιομηχανία του Ισραήλ. Η Ελλάδα είτε δεν θα θελήσει να καλύψει το κενό και το Ισραήλ δεν θα μπορέσει να πιέσει την ελληνική αγορά, που κυριαρχείται από τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές βιομηχανίες.
Πιθανή στρατηγική συνεργασία ενδεχομένως να προκύψει στον ενεργειακό τομέα. Η ανακάλυψη φυσικού αερίου σε μεγάλες ποσότητες στα ύδατα μεταξύ της Κύπρου και του Ισραήλ, θα κάνει αυτά τα κράτη πιθανούς προμηθευτές της Ευρώπης. Το Ισραήλ και η Κύπρος έχουν κοινό συμφέρον να παρακάμψουν την Τουρκία και να περιορίσουν την απόσταση μεταξύ των πεδίων όπου βρίσκεται το αέριο και του Ευρωπαίου καταναλωτή. Τόσο οι ιδιαίτερες σχέσεις της Ελλάδας με την Κύπρο, όσο και η θέση της, κάνουν την Ελλάδα κρίσιμο κρίκο στη διαδρομή του φυσικού αερίου. Στην παρέα πιθανόν να ενταχθούν η Αίγυπτος και οι Παλαιστίνιοι, εάν ανακαλυφθούν αποθέματα φυσικού αερίου, επίσης, έξω από την ακτή της Γάζας.
Το Ισραήλ έχει καθαρό και φυσικό ενδιαφέρον να επιδιώξει ακόμη και μερική υποκατάσταση στην απογοητευτική πλέον συνεργασία του με την Τουρκία.
Η κατάσταση φαίνεται για μια φορά ακόμη να επιβεβαιώνει τη ρήση του Πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας Palmerston, ο οποίος το 1848 είχε δηλώσει στη Βουλή των Κοινοτήτων: «δεν έχουμε κανέναν αιώνιο σύμμαχο και δεν έχουμε κανέναν διαρκή εχθρό. Τα συμφέροντά μας είναι αιώνια και διαρκή, και τα συμφέροντα αυτά, είναι καθήκον μας, να ακολουθήσουμε».
Όταν εμφανίστηκε στην Ιερουσαλήμ στις 22 Ιουλίου συνοδευόμενος από τον Πρωθυπουργό Netanyahu, ο Πρωθυπουργός Παπανδρέου δήλωσε: «Πολλοί με ρωτάνε εδώ στην Ιερουσαλήμ, κ. Πρωθυπουργέ, γιατί βρίσκομαι σήμερα, στο Ισραήλ». Απαντάω: «Είμαστε γείτονες. Ζούμε στην ίδια περιοχή και θέλουμε ειρήνη σε αυτήν την περιοχή» και «το έχω κάνει στόχο μου, να πάρω τις πρωτοβουλίες» που περιλαμβάνουν την προώθηση της ειρήνης στην περιοχή”.
Πράγματι, συνεχίζει ο αναλυτής, στο ευρωπαϊκό τοπίο, ο Παπανδρέου είναι ο άνθρωπος του οποίου η προσωπικότητα ξεπερνάει τα σύνορα της Ελλάδας. Ο άτυπος συνασπισμός κρατών σε χρονικό συσχετισμό με την Τουρκική “πρόκληση”, μπορεί να του παράσχει σημαντικό βήμα.
Επιπλέον, ο τουρισμός μπορεί να γίνει πρόσθετη πηγή ελληνικού εισοδήματος σε ύψος δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Εάν οι ισραηλινοί ταξιδιώτες αντικαταστήσουν την Αττάλεια, ως μείζονα τουριστικό προορισμό, με την Ελλάδα και τα ελληνικά νησιά, θα αποτελέσουν χρήσιμη πηγή εισοδήματος σε μια οικονομία, που πριν από λίγο καιρό χρειάστηκε να κάνει σημαντικές οικονομικές περικοπές.
Ίσως -καταλήγει το δημοσίευμα- η επιλογή του Νεο-ελληνισμού να μην αντικαθιστά πλήρως τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που χάνονται με την αποσύνθεση της Νέο-οθωμανικής επιλογής, ενσωματώνει όμως πολύ ενδιαφέρουσες προοπτικές, που αξίζει πραγματικά να καλλιεργηθούν.”
