ZoomNews

Ελλάδα: Το Πουέρτο Ρίκο της Ευρωζώνης

Θεόδωρος Πελαγίδης

Και οι δύο πλευρές υποτίθεται τώρα ότι θα καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τη δεύτερη αξιολόγηση του τρίτου συνεχόμενου προγράμματος διάσωσης στο Eurogroup της 15ης Ιουνίου.

Αν και ο αριθμός των προαπαιτούμενων που θα πρέπει να νομοθετηθούν έχει πέσει στα 25 από 140, αυτά που απομένουν είναι σημαντικά και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ιδιωτικοποίηση του Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ). Η ιδιωτικοποίηση είναι προαπαιτούμενο για να είναι θετική η έκθεση συμμόρφωσης και η Ελλάδα να λάβει τη δόση των 7,3 δισ. ευρώ για να αποπληρώσει χρέος που λήγει τον ερχόμενο μήνα.

Όπως μάλλον γνωρίζετε, αυτό το μελόδραμα δεν περιορίζεται σε αυτά. Ο Αλέξης Τσίπρας, ο «Ιανός» λαϊκιστής Έλληνας πρωθυπουργός, πρέπει με κάποιον τρόπο να ηρεμήσει τους ψηφοφόρους, μετά το νέο νομοσχέδιο λιτότητας που η κυβέρνησή του ψήφισε τελικά, ως αποτέλεσμα των δύο ετών της τακτικής «διαπραγμάτευσης και καθυστέρησης».

Τα 140 μέτρα είναι στην πλειονότητά τους διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όχι μέτρα λιτότητας. Οι νέες σκληρές περικοπές μισθών και συντάξεων επιβλήθηκαν διότι, αντί για συνολική ανάπτυξη 5%-6% κατά τη διάρκεια του 2015 και του 2016, η οικονομία ακόμα βρίσκεται σε ύφεση. Οπότε σαφέστατα ο λαϊκισμός κοστίζει ακριβά στους ψηφοφόρους.

Για να επιβιώσει πολιτικά, ο Τσίπρας χρειάζεται έναν αποδιοπομπαίο τράγο για τη λιτότητα. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είναι εύκολος στόχος, όπως και το ΔΝΤ.

Αυτό που διευκολύνει τις προσπάθειες του Τσίπρα είναι ότι και οι δύο αντίπαλοι έχουν διαφορετικές απόψεις για την ελάφρυνση του χρέους και για το αν αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει επεκτάσεις ωριμάνσεων και μειώσεις τόκων. Βασίζουν τις διαφορετικές αντιλήψεις τους, μεταξύ άλλων, στην αξιοπιστία των προβλέψεων για την αύξηση του ΑΕΠ και σε υπολογισμούς για πρωτογενή πλεονάσματα σε βάθος 50ετίας. Ναι, δεν είναι αστείο…

Στην πραγματικότητα, μοιάζει περισσότερο με παιχνίδι μετάθεσης ευθυνών ή σαν αφορμή για διαφωνία μεταξύ των δανειστών παρά με σοβαρή προσπάθεια να επιλυθεί το θέμα της διάσωσης και να συμφωνηθούν οι απαραίτητες συνθήκες ώστε η Ελλάδα να μπει ξανά στον δρόμο της ανάπτυξης, αν και, για να είμαστε δίκαιοι, αυτή τη φορά το πρόγραμμα περιλαμβάνει πολλές μικροοικονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν σημαντικά στην ανάκαμψη της χώρας. Το πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση θεωρεί ακόμα και αυτά τα μέτρα «νεοφιλελεύθερα», γεγονός που προκαλεί αντιστάσεις στους ψηφοφόρους.

Προς το παρόν, η κυρίαρχη άποψη είναι ότι η Ελλάδα θα παραμείνει στην εντατική για πολλά χρόνια, ως ένα Πουέρτο Ρίκο της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος των δανειστών θα διαρκέσει για όσο διάστημα η χώρα αδυνατεί να δανειστεί από τις αγορές με αξιοπρεπές και βιώσιμο επιτόκιο.

Όσο για την προοπτική της ποσοτικής χαλάρωσης, στην παρούσα φάση το καλύτερο σενάριο είναι ένα σχέδιο εγγύησης από τον ESM προς την ΕΚΤ, το οποίο θα εξαφανίζει τον κίνδυνο απωλειών από την αγορά ελληνικών ομολόγων. Όμως ακόμα κι αυτό ελάχιστα θα βοηθήσει τη χώρα να ανακάμψει.

Σε αντίθεση με αυτό που πιστεύεται ευρέως, η μη επίλυση του ζητήματος του χρέους είναι μάλλον καλά νέα για τον Τσίπρα. Χρειάζεται το θέμα αυτό να παραμένει άλυτο, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις του, καθώς του επιτρέπει να πει στους ψηφοφόρους στις επόμενες εκλογές ότι οι δανειστές είναι οι πραγματικοί ένοχοι για τη λιτότητα.

Σε αυτή την εκδοχή του μύθου, η ελληνική κυβέρνηση εκβιάστηκε να εφαρμόσει νεοφιλελεύθερα μέτρα και, ακόμα και τότε, οι δανειστές αρνήθηκαν να ελαφρύνουν το ετήσιο κόστος αποπληρωμής του χρέους, ώστε να το κάνουν βιώσιμο.

Εν τω μεταξύ, το ΔΝΤ θα παραμένει στον πάγκο, προτιμώντας να παίζει τον ρόλο του επιβλέποντος της εφαρμογής των μέτρων, παρά να μπει στο τρίτο πρόγραμμα. Την ίδια στιγμή τα spreads θα παραμένουν μη βιώσιμα, αν και η κυβέρνηση θα κατορθώσει να πουλήσει μερικά ομόλογα μέσης διάρκειας στις αγορές με την υποστήριξη των δανειστών. Και, τέλος, ο ρυθμός ανάπτυξης θα παραμένει χαμηλός, ανεπαρκής ώστε να αυξήσει ουσιαστικά τα εισοδήματα και την απασχόληση στο κοντινό μέλλον.

Οπότε προετοιμαστείτε για άλλη μια θεατρική σύγκρουση μεταξύ του Τσίπρα και των δανειστών λίγο πριν τις εκλογές, καθώς το πολιτικό του κεφάλαιο συνεχίζει να είναι η υποτιθέμενη αντίστασή του στους δανειστές. Όσοι παρακολουθούμε αυτό το διαρκές ελληνικό δράμα δεν θα την ξεχάσουμε ποτέ.

*Ο Θεόδωρος Πελαγίδης είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Το παραπάνω άρθρο εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο ιστολόγιο του Ινστιτούτου Brookings (https://www.brookings.edu/blog/up-front/2017/06/06/greece-eurozones-puerto-rico/).

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: