ZoomNews

Ηλεκτρονικές πληρωμές, φορολογικά έσοδα – και η πραγματικότητα της γκρίζας/μαύρης οικονομίας

Γράφει ο Αντώνης Παπαγιαννίδης 

Σε θετικά συμπεράσματα, με ένα κατιτίς από ενθουσιασμό, οδήγησε πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ με θέμα «Οι ηλεκτρονικές πληρωμές μετά τους κεφαλαιακούς περιορισμούς: Μέτρα ενίσχυσης και φορολογικά έσοδα. Τα θετικά συμπεράσματα έγκεινται στο ότι – μετά την επιβολή των capital controls, το υπέρθερμο εκείνο καλοκαίρι του 2015, με τον Γιάνη Βαρουφάκη να εξομολοείται στην Δανάη Στράτου «αγάπη μου, έκλεισα τις τράπεζες!» – «παρατηρήθηκε εντυπωσιακή εξάπλωση της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών, από τις ταχύτερες που έχουν παρατηρηθεί διεθνώς». Τόσο ο αριθμός των συναλλαγών, όσο και η συνολική αξία των συναλλαγών απογειώθηκαν: με βάση το 2014, τον Δεκέμβριο 2017 οι ηλεκτρονικές συναλλαγές με χρήση καρτών πληρωμής (η πιο συχνή μορφή) είχαν υπερεξαπλασιασθεί, η συνολική αξία είχε σχεδόν τετραπλασιασθεί. (Βέβαια, η μέση αξία ανά συναλλαγή μειώθηκε, από σχεδόν 60 ευρώ/συναλλαγή σε πάνω από 40 ευρώ).

Ως προς το ποιοι χρησιμοποιούν περισσότερο πλαστικό χρήμα, πιο πίσω έχουν μείνει οι «εργασιακά μη ενεργοί» και οι άνεργοι (κάπως ταυτολογικό), ενώ τραπεζικοί, ένστολοι και εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα έχουν προχωρήσει περισσότερο. Μεγαλύτερη συχνότητα χρήσης καρτών στις μεσαίες ηλικίες, 35-45 ετών, αν και μεγαλύτερη δαπάνη στους 55-64 ετών (μεγαλύτερη η μέση αξία συναλλαγών). ο ενθουσιασμός αμβλύνεται κάπως άμα δει κανείς πού κυρίως χρησιμοποιούνται οι κάρτες: σουπερμάρκετ, βενζινάδικα, φαρμακεία – δηλαδή συναλλαγές με, λογικά, περιορισμένο ρίσκο φοροδιαφυγής – έχουν την μεγαλύτερη χρήση καρτών, απ’ ότι οι συναλλαγές στους κλάδους «υψηλού ρίσκου» – τεχνίτες, δικηγόροι, γιατροί, εστίαση, αναψυχή.

Πάμε όμως στην ρίζα του ενθουσιασμού που σαν να φέγγει κάτω από την επιφάνεια της μελέτης: στην περίοδο που κάλυψε η μελέτη ΙΟΒΕ , για κάθε 1% της αύξηση της χρήσης καρτών σε αξία/αριθμό συναλλαγών «έφερε» 0,14/0,11 ποσοστιαίες μονάδες αύξηση του ΦΠΑ. Ενώ κάθε 1% αύξηση του μεριδίου χρήσης καρτών ως προς την συνολική ιδιωτική κατανάλωση, δίνει 1,4% αύξηση εσόδων από ΦΠΑ. Σας μπερδέψαμε; Δείτε το αλλιώς: το ετήσιο άμεσο δημοσιονομικό όφελος εκτιμάται μεταξύ 210 και 323 εκατ. ευρώ. (Προσοχή! Αυτό είναι μόνο από τον ΦΠΑ: έμμεσο όφελος από φόρο εισοδήματος ή ασφαλιστικές εισφορές θα πρέπει να προστεθεί, εδώ, όσο εκτοπίζονται οι αδήλωτες δραστηριότητες).

Τι από αυτό το όφελος προήλθε από την νομοθέτηση (νόμος 4446/2016) των κινήτρων για χρήση πλαστικού χρήματος και του καταναγκασμού κλάδων της οικονομίας να περάσουν π.χ. σε POS; Κατά το ΙΟΒΕ, 1/3 του συνόλου – το υπόλοιπο ανάγεται στα ίδια τα capital controls ή την μεταβολή της κατανάλωσης. Καθώς, τώρα, ακόμη και μετά την αύξηση της χρήσης καρτών στην Ελλάδα ως προς την συνολική αξία της ιδιωτικής κατανάλωσης, βρισκόμαστε (με 20,1%) σαφώς πίσω από τον μέσο όρο της ΕΕ των «28» (34,9%) και πίσω απ’ εκείνον της Ευρωζώνης (26,2%), το συμπέρασμα προτάσεων του ΙΟΒΕ είναι προς την κατεύθυνση πρόσθετων μέτρων ενθάρρυνσης/επιβολής της χρήσης καρτών: π.χ. επιστροφή ποσοστού επί της αξίας αγοράς «σε στοχευμένες συναλλαγές με μέτριο ή υψηλό ρίσκο φοροδιαφυγής», επιστροφή φόρου για ελεύθερους επαγγελματίες που ξεπερνούν ένα στόχο χρήσης, ειδική λοταρία για την χρήση καρτών – αλλά και διοικητικά μέτρα παρακολούθησης (π.χ. μητρώο επαγγελματικών λογαριασμών).
Αν η εικόνα σάς ακούγεται κάπως παραδείσια, δυο ματιές σε ενδεχόμενο όφι. Πρώτον, όντως με το 20,1% του η Ελλάδα βρίσκεται πολύ πιο κάτω από Μεγ. Βρετανία, ή Σκανδιναβικές χώρες, ή και Ολλανδία (από 50% έως και άνω του 70%), με Γαλλία και Βέλγιο επίσης άνω του μέσου όρου ΕΕ- «28» (γύρω στα 40%, έναντι 34,9%). Στον πάτο, μαζί μας Βουλγαρία/Ρουμανία. Αλλά… μια στιγμή! Ποια άλλη χώρα βρίσκεται παραδίπλα, πολύ πιο κάτω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο; ναι, το μαντέψατε, η Ιταλία. παραπάνω η Ισπανία, όμως όχι! δεν το μαντέψατε, δίπλα-δίπλα με την Ελλάδα καταγράφεται η Γερμανία, κάτι λίγο καλύτερα η Αυστρία! Ένα το κρατούμενο, λοιπόν: μπορεί αυτή η ιεραποστολική ζέση εκτοπισμού των μετρητών και περάσματος στο ηλεκτρονικό χρήμα να μην έχει μόνον παραδείσια χαρακτηριστικά. Αλλιώς, γιατί οι υποδειγματικά εύτακτοι Γερμανοί απέχουν;

Το δεύτερο όμως είναι ενδεχομένως πιο αιχμηρό. Οσο μια ολόκληρη κατηγορία νοικοκυριών – και ανάλογη μερίδα επιχειρήσεων – πιέζεται να περάσει στο ηλεκτρονικό χρήμα, τόσο το περιθώριο που καθιστά ορθολογική (παράνομη, κακή, κατακριτέα, πλην ορθολογική…) την επιλογή συναλλαγών με μαύρα μεγαλώνει. Με έκπτωση 30-50% για μη-καταγραφόμενη συναλλαγή, ειλικρινά-ειλικρινά ποιος ανθίσταται; Ετσι όμως, τι δημιουργείται; Μια οικονομία ακόμη περισσότερο δυο ταχυτήτων. Μια οικονομία που θυμίζει και θα θυμίζει όλο και περισσότερο δεκαετία τού ΄50…

Πηγή: economia.gr

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: