ZoomNews

Ρωμαϊκό ευχολόγιο…

Γράφει ο Γιώργος Καπόπουλος
Χειρότερη σύμπτωση δεν θα μπορούσε να υπάρξει: τα εξήντα χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης, τον Μάρτιο του 1957, με την οποία ιδρύθηκε η ΕΟΚ των Έξι (Γαλλία, Δυτική Γερμανία, Ιταλία, Μπενελούξ), γιορτάζονται στην πρωτεύουσα της Ιταλίας υπό την υπηρεσιακή κυβέρνηση Τζεντιλόνι, με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών να είναι ανοιχτό από τον Ιούνιο και μετά με δημοσκοπικά κλειδωμένη τη σαφή υπεροχή ενός ετερόκλητου ευρωσκεπτικιστικού μετώπου που αποτελείται από τον Μπέπε Γκρίλο και το Κόμμα των Πέντε Αστέρων, τον Μπερλουσκόνι και τη Φόρτσα Ιτάλια, αλλά και τον ακροδεξιό Σαλβίνι και τη Λέγκα του Βορρά, με μόνη πολιτική δύναμη που δεν απειλεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με αποχώρηση από την Ευρωζώνη το αποδυναμωμένο από την πρόσφατη απόσχιση της αριστερής πτέρυγας Δημοκρατικό Κόμμα του πρώην πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι.
Από την πρόσφατη σύνοδο κορυφής της Μάλτας και μετά, η σύνοδος της Ρώμης ταυτίζεται με την υιοθέτηση της Ε.Ε. των πολλών ταχυτήτων, μια πρωτοβουλία του Ολάντ που έτυχε της ανοχής/αποδοχής της Μέρκελ, αλλά και της Κομισιόν.

Σκηνικό ασύντακτης πολυδιάσπασης

Η Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων υπάρχει στην πράξη και συνθέτει ένα συνολικό σκηνικό ασύντακτης πολυδιάσπασης: η αποχωρούσα Βρετανία, οι μινιμαλιστές του Βορρά Δανία και Σουηδία, οι «τέσσερις» του Βίζεγκραντ (Ουγγαρία, Τσεχία, Πολωνία και Σλοβακία), η Αυστρία και τα βαλκανικά της παρελκόμενα εντός Ε.Ε. (Σλοβενία-Κροατία) αλλά και εκτός.
Ακόμη και η Ευρωζώνη, που θα μπορούσε να θεωρηθεί μια πρώτη ταχύτητα, είναι διχασμένη ανάμεσα στις χώρες του Νότου από τη μια μεριά, συν τη Γαλλία και το Βέλγιο, και από την άλλη τις Γερμανία, Φινλανδία, Ολλανδία, Αυστρία, Λουξεμβούργο και τις τρεις Βαλτικές, με τον Νότο και τη Γαλλία να ζητούν χαλάρωση της λιτότητας και τη Γερμανία να προωθεί περαιτέρω αυστηροποίηση της ήδη άκαμπτης δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Οι δύο προσεγγίσεις

Στην ουσία η πρόταση Ολάντ για Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων είναι η γαλλική αντιπρόταση στην πρόταση Σόιμπλε-Ντάισελμπλουμ για μετατροπή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) σε ευρωπαϊκό ΔΝΤ.
Τι προτείνει ο Σόιμπλε; Οι αρμοδιότητες της Κομισιόν για την εποπτεία της δημοσιονομικής πειθαρχίας να περάσουν στον ESM, ο οποίος θα την εφαρμόζει αυτόματα με στατιστικά και μόνο δεδομένα, χωρίς πολιτικό παζάρι για την επιβολή ή όχι κυρώσεων. Προφανώς πρόκειται για μια προοπτική πλήρως ασύμβατη με την όποια μορφή πολιτικής πλαισίωσης της Ευρωζώνης με θεσμούς δημοσιονομικού συντονισμού και λαϊκής νομιμοποίησης, όπως η πρόταση για συγκρότηση Κοινοβουλίου της Ευρωζώνης. Με άλλα λόγια, η Γερμανία των Μέρκελ-Σόιμπλε επιμένει στο χειρόφρενο που τράβηξε μετά το 2008-2010 στην πολιτική ενοποίηση της Ευρωζώνης, ακριβώς για να αποφύγει τον κοινό δανεισμό, την αμοιβαιοποίηση του κινδύνου, αλλά και τη μεταφορά πόρων από τον πλεονασματικό Βορρά στον ελλειμματικό Νότο.
Εδώ έρχεται ο μεγάλος ελιγμός Ολάντ να προτείνει εμβάθυνση της πολιτικής συνεργασίας στην άμυνα και στην ασφάλεια με ανοιχτές τις προκλήσεις της διαχείρισης των προσφυγικών ροών και της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας με το λογικό ή και λογικοφανές στοίχημα ότι αργά ή γρήγορα η πολιτική εμβάθυνση θα κινηθεί για να πλαισιώσει τη διαχείριση του κοινού νομίσματος. Με άλλα λόγια, ό,τι δεν επιτρέπει η Γερμανία να μπει από την πόρτα ας προσπαθήσουμε να το βάλουμε από το παράθυρο.
Η παραπάνω προσέγγιση για πρώτη φορά επιχειρήθηκε από τον Ρέντσι όταν ήταν πρωθυπουργός και διατύπωσε την άποψη ότι οι έκτακτες περιστάσεις επιβάλλουν άρση ή έστω εξαίρεση από τη δημοσιονομική πειθαρχία: οι δαπάνες για τη φύλαξη των συνόρων, τη διαχείριση του προσφυγικού εντός συνόρων αλλά και την αντιμετώπιση των καταστροφών από τους σεισμούς να εξαιρεθούν από τον συνυπολογισμό με τις υπόλοιπες δημόσιες δαπάνες.
Η κοινή άμυνα ως δούρειος ίππος για την πολιτική πλαισίωση της Ευρωζώνης έχει και μια άλλη πτυχή, στην οποία η πίεση Ολάντ ενισχύεται από την πίεση Τραμπ για αύξηση των αμυντικών δαπανών της Γερμανίας: οι στρατιωτικές δαπάνες να αναγκάσουν τη Γερμανία να αποκλίνει από τους αυτοπεριορισμούς δημόσιων δαπανών και δημόσιου δανεισμού που έχει επιβάλει ο Σόιμπλε σε επίπεδο συνταγματικής τροπολογίας.

Πολιτική αβεβαιότητα

Όλα τα παραπάνω κινδυνεύουν να αποδειχθούν ασκήσεις επί χάρτου όσο υπάρχει πολιτική αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα των εκλογικών αναμετρήσεων στη Γαλλία τέλη Απριλίου – αρχές Μαΐου, στη Γερμανία τέλη Σεπτεμβρίου, αλλά και στην Ιταλία, όπου οι πρόωρες εκλογές είναι πιθανές από τον Ιούνιο μέχρι και τη λήξη της θητείας της παρούσας Βουλής, τον Φεβρουάριο του 2018.
Η σύγκρουση Γαλλίας-Γερμανίας, με τον Ολάντ να θέλει πολιτική συμπλήρωση της Ευρωζώνης και τη Γερμανία παραμονή στο σημερινό στάτους κβο, θα εξακολουθήσει να υφίσταται ακόμη και με νέα κυβέρνηση υπό τον Σουλτς –υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Γαλλίας ο Μακρόν– που θα πρότεινε στο Παρίσι επιτάχυνση της πολιτικής ενοποίησης της Ευρωζώνης με δυναμική ομοσπονδιακής μετεξέλιξης, μια επιλογή αντίθετη με τη μόνη πολιτική εμβάθυνση που δέχεται η γαλλική πλευρά, τη διακρατική-διακυβερνητική συνεργασία.
Όταν η Γερμανία ζητά ομοσπονδιακή μετεξέλιξη, το Παρίσι περιχαρακώνεται, όπως κατέδειξε το ναυάγιο της Συνταγματικής Συνθήκης στο δημοψήφισμα της άνοιξης του 2005 στη Γαλλία, και όταν η Γαλλία ζητά πολιτική συμπλήρωση της Ευρωζώνης για να απονευρώσει τη μόνιμη γερμανικής κοπής δημοσιονομική λιτότητα, το Βερολίνο ξεχνά τον φεντεραλιστικό ζήλο του και προσχωρεί στο στρατόπεδο των μινιμαλιστών.

Στη Ρώμη ανήμερα της 25ης Μαρτίου έγινε μια προσπάθεια να σωθούν τα προσχήματα της ενότητας των «27» έστω και στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή. Για την όποια ουσιαστική συνέχεια ραντεβού τον Σεπτέμβριο ή μάλλον προς τα τέλη του χρόνου, όταν θα έχει συγκροτηθεί η επόμενη κυβέρνηση της Γερμανίας.

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: